Αλλά όπως κάθε γάτα, ήξεραν να εκμεταλλεύονται την κατάσταση. Στην Αρχαία Αίγυπτο επιστράτευσαν τη γοητεία τους και με λίγα σπρωξίματα σε αμφορείς, λίγες «αθώες» ματιές, οι Αιγύπτιοι άρχισαν να τις βλέπουν σαν κάτι παραπάνω από χρήσιμα κατοικίδια. Έγιναν ιερές. Μάλιστα, η κακομεταχείριση γάτας στην Αίγυπτο δεν ήταν απλώς ασυγχώρητη, ήταν και ποινικά κολάσιμη.
Να το πάρουμε με τη σειρά όμως.
Από τα χωράφια στο σπίτι
Η σχέση ανθρώπου–γάτας ξεκίνησε κάπου στη Νεολιθική Εποχή, γύρω στο 7500 π.Χ., όταν ο άνθρωπος άρχισε να αποθηκεύει σιτηρά. Εκεί που εμφανίστηκαν οι αποθήκες, εμφανίστηκαν και τα ποντίκια. Και εκεί που εμφανίστηκαν τα ποντίκια… έφτασαν και οι άγριες γάτες της Μέσης Ανατολής.
Δεν υπήρξε «εξημέρωση» με το ζόρι, όπως με τον σκύλο. Οι γάτες πλησίασαν μόνες τους, οι άνθρωποι τις ανέχτηκαν, και σταδιακά το παιχνίδι έγινε win–win: λιγότερα τρωκτικά για τον άνθρωπο, περισσότερη τροφή για τη γάτα.
Η Αίγυπτος τις έκανε θεές
Αν και η πρώτη επαφή έγινε νωρίτερα, ήταν οι Αιγύπτιοι που απογείωσαν τη γάτα από «χρήσιμο ζώο» σε ιερό σύμβολο. Η γάτα έγινε η Μπαστέτ, θεά με κεφάλι γάτας, προστάτιδα της οικογένειας, της χαράς, της γονιμότητας και, ας το παραδεχτούμε, του να κάνεις ό,τι θες χωρίς να απολογείσαι. Δεν ήταν απλώς θεότητα: ήταν η θεά που μπορούσες να έχεις στην αγκαλιά σου και να χαϊδεύεις για όση ώρα σου το επιτρέψει. Σε τάφους βρέθηκαν άπειρες παραστάσεις γατών δίπλα σε αφέντες, αλλά και ολόκληρα νεκροταφεία γεμάτα μούμιες-γάτες. Για να το βάλουμε σε context: η Αίγυπτος έφτιαχνε πυραμίδες για τους φαραώ και μαυσωλεία για τις γάτες.
Ο νόμος της γάτας
Η αξία της γάτας έφτασε σε τέτοιο σημείο που η δολοφονία της τιμωρούταν με θάνατο. Μάλιστα, υπάρχει ιστορικό καταγεγραμμένο περιστατικό όπου ένας Ρωμαίος στρατιώτης σκότωσε γάτα, ο αιγυπτιακός όχλος τον λιντσάρισε και οι αρχές έκαναν ότι… δεν είδαν. Γιατί; Γιατί η γάτα ήταν πιο ιερή κι από το ιερατείο. Ναι, το αιγυπτιακό νομικό σύστημα φρόντιζε ώστε ο Φαραώ να μην έχει καμία αμφιβολία για το ποιος είναι το αφεντικό στο σπίτι.
Από τον Νείλο στον κόσμο
Μέσω του εμπορίου και των θαλάσσιων ταξιδιών, οι γάτες ταξίδεψαν με τους Αιγυπτίους και αργότερα τους Φοίνικες σε όλη τη Μεσόγειο. Έτσι έφτασαν στην Ευρώπη, όπου γνώρισαν μια εντελώς διαφορετική «υποδοχή».
Στον Μεσαίωνα, οι γάτες συνδέθηκαν με τη μαγεία και τις μάγισσες - πολλές φορές κυνηγήθηκαν μαζί τους. Στην Αναγέννηση όμως άρχισαν να ανακάμπτουν, και τον 18ο - 19ο αιώνα κατέκτησαν τα σαλόνια ως «κομψά» κατοικίδια.
Από τη θεά στο meme
Κι όμως, αν το σκεφτείς, το μοτίβο παραμένει το ίδιο. Από θεότητα που σε κοιτάζει αφ’ υψηλού στο άγαλμα της Μπαστέτ, μέχρι γάτα που σε κοιτάζει αφ’ υψηλού στο Facebook, η ουσία είναι ίδια: λατρεία με μια δόση φόβου. Κι έτσι, χιλιάδες χρόνια αργότερα, οι γάτες συνεχίζουν να κάθονται στα πιο άβολα μέρη του σπιτιού, να μας αγνοούν επιδεικτικά… και να γίνονται memes που βλέπουμε στις 3 το πρωί. Μερικά πράγματα απλώς δεν αλλάζουν.
🐾 Quiz time: Πόσες γάτες έχετε στο σπίτι σας;
- 🐱 A. Καμία (αλλά με ακολουθούν στο feed μου)
- 🐱 B. Μία (η απόλυτη βασίλισσα/βασιλιάς)
- 🐱 C. Δύο–τρεις (το σπίτι είναι δικό τους, εγώ φιλοξενούμαι)
- 🐱 D. Έχασα το μέτρημα…
Comments
Post a Comment