Οι γιορτές μας είναι πιο αρχαίες απ'όσο αντέχουμε

 

Γιατί τα Παγανιστικά Έθιμα Δεν Πέθαναν Ποτέ

(και δεν είχαν λόγο να το κάνουν)

Δεν εξαφανίστηκαν. Δεν ηττήθηκαν
Δεν "ξεπεράστηκαν".

Κάθε φορά που μια θρησκεία, μια ιδεολογία ή ένα αυτάρεσκο «ορθολογικό» σύστημα πίστεψε πως τα ξερίζωσε, έκαναν αυτό που κάνει κάθε τι ζωντανό όταν το κυνηγούν. Έσκυψαν. Κρύφτηκαν. Και περίμεναν. Κάτω από το χώμα, πίσω από ονόματα. Μέσα σε ημερολόγια που αλλάζουν το περιτύλιγμα, αλλά όχι την ουσία.

Ο παγανισμός δεν ήταν ιδέα, ούτε δόγμα. Ήταν αντίδραση και σχέση. Αντίδραση στο κρύο, το σκοτάδι και την απώλεια. Σχέση με τη φύση, με το σώμα, με τα συναισθήματα. Δεν έλεγε "πίστεψε". Έλεγε "κοίτα" και "νιώσε" πράγματα αρκετά επικίνδυνα.

Οι νέες θρησκείες μισούν τα παλιά έθιμα

(μέχρι να συνειδητοποιήσουν ότι τα χρειάζονται)

Ό,τι είναι πολύ ανθρώπινο πρέπει πρώτα να καταδικαστεί. Τελετές γονιμότητας, εορτασμοί ηλιοστασίων, λατρείες της φύσης. Γιατί τα παγανιστικά έθιμα ήταν υπερβολικά ανθρώπινα, πολύ γήινα και πολύ ειλικρινή.
Δεν μιλούσαν για σωτηρία. Μιλούσαν για επιβίωση.
Κάθε οργανωμένη πίστη που ήρθε μετά, προσπάθησε αρχικά να τα σβήσει. Τα παλιά έθιμα έπρεπε να φύγουν. Ή τουλάχιστον να σιωπήσουν. Γιατί μιλούσαν για πράγματα άβολα. Για αίμα, για γέννα, για θάνατο χωρίς εξηγήσεις. Χωρίς να υπόσχονται σωτηρία, πρόσφεραν αντοχή και αυτό δεν ελέγχεται εύκολα.

Όταν όμως έγινε ξεκάθαρο ότι δεν ξεριζώνονται, η στρατηγική άλλαξε. Σταμάτησαν να τα πολεμουν και αποφάσισαν να τα υιοθετήσουν. Πιο βολικά όμως. Βαφτισμένα, τακτοποιημένα.
Το χειμερινό ηλιοστάσιο έγινε Χριστούγεννα. Η άνοιξη και η γονιμότητα έγιναν Πάσχα. Οι τελετές των νεκρών φόρεσαν το κουστούμι των μνημόσυνων.

Το νόημα άλλαξε. Η ανάγκη όχι.

Γιατί δεν πέθαναν ποτέ

Ίσως γιατί δεν ήταν ποτέ πίστη. Δε ζητούσαν συμφωνία, ζητούσαν παρουσία και παρατήρηση.

Ο ήλιος φεύγει, μα επιστρέφει. Το σώμα γερνά, το σώμα γεννά. Θυμάται, ακόμα κι όταν το μυαλό παριστάνει ότι δεν χρειάζεται τίποτα. Η φύση πεθαίνει, αλλά ξαναρχίζει. Κάνει κύκλους.

Δεν χρειάζεται θεολογία για να τα παρατηρήσεις αυτά. Χρειάζεται απλά να κοιτάξεις.

Η σύγχρονη ειρωνεία

(νομίζουμε ότι τα ξεπεράσαμε)

Ανάβουμε κεριά χωρίς να ξέρουμε γιατί. Στολίζουμε δέντρα χωρίς να ρωτάμε από πού ήρθαν.
Γιορτάζουμε ημερομηνίες που νομίζουμε ότι είναι θεολογικές, ενώ στην πραγματικότητα ακολουθούν τον ήλιο και τη γη. Κάνουμε τελετουργίες και τις λέμε «έθιμα» για να μην τρομάζουμε, γιατί δεν πιστεύουμε πια σε τέτοια πράγματα. Αυτά είναι απλώς συνήθειες.

Η αλήθεια που δεν βολεύει κανέναν

Τα παγανιστικά έθιμα δεν πέθαναν γιατί δεν απευθύνονταν σε κανένα θεό. Απευθύνονταν στον άνθρωπο. Στην ανάγκη του να κρατήσει τον χρόνο από το γιακά. Να πει "εδώ είμαι" όταν όλα αλλάζουν και να αντέξει το τέλος, χωρίς να προσποιηθεί ότι δεν πονάει.

Όσο υπάρχει σκοτάδι, θα υπάρχει τελετουργία.
Όσο υπάρχει απώλεια, θα υπάρχει τρόπος να την πλαισιώνουμε.
Όσο υπάρχει άνθρωπος, θα υπάρχει κάτι αρχαίο μέσα του που αρνείται να σωπάσει.

Τα παγανιστικά έθιμα δεν επέζησαν επειδή ήταν σωστά, αλλά επειδή μιλούσαν στην ανθρώπινη αλήθεια. Και η αλήθεια δεν χρειάζεται άδεια, ούτε θεολογία, ούτε καν εξήγηση. Και όσο ο άνθρωπος φοβάται την αλλαγή, τον χρόνο και το τέλος, θα συνεχίσει να τα επαναλαμβάνει. Όχι από πίστη. Από ένστικτο.
Κι αυτό, όσο κι αν προσπαθήσαμε, δεν μάθαμε ποτέ να το σκοτώνουμε.

🖤 zerofack$: Δεν τα ξεπεράσαμε τα παγανιστικά έθιμα, απλώς τα ξαναβαφτίσαμε για να κοιμόμαστε πιο ήσυχοι.