Η Παρασκευή και 13 είναι ένα πολιτισμικό jump scare και ο φόβος που άτομα μπορεί όντως να νιώθουν για τη συγκεκριμένη ημερομηνία έχει επίσημο όνομα (που έχουμε την τιμή να έχει βασιστεί στη γλώσσα μας)... τελικά όποια πέτρα κι αν σηκώσεις θα τον βρεις τον Έλληνα! 😋 Triskaidekaphobia ή Paraskevidekatriaphobia, λοιπόν...
Πώς προέκυψε;
Το 13 από μόνο του είχε ήδη φάκελο.
-
Στο Μυστικό Δείπνο, ο Ιούδας ήταν ο 13ος στο τραπέζι.
-
Στη σκανδιναβική μυθολογία, ο Λόκι εμφανίζεται ως 13ος καλεσμένος και… χαλάει το πάρτι με θεϊκό τρόπο.
-
Οι άνθρωποι λάτρευαν το 12. 12 θεοί, 12 μήνες, 12 ζώδια. Το 12 είναι κύκλος. Το 13 είναι το βήμα έξω από τον κύκλο. Και ο άνθρωπος δεν αγαπά ό,τι ξεφεύγει από το μέτρημα.
Η Παρασκευή επίσης είχε βεβαρημένο μητρώο.
-
Ημέρα Σταύρωσης στον χριστιανισμό.
Στη Βίβλο πολλές συμφορές "συνέβησαν" Παρασκευές.
-
Για τους μεσαιωνικούς ανθρώπους, δεν ήταν ιδανική μέρα για ξεκινήματα.
Και κάπως έτσι, όταν το 13 έπεσε πάνω σε Παρασκευή, η Ιστορία έκανε clickbait.
Υπάρχει και ο μύθος ότι την Παρασκευή 13 Οκτωβρίου 1307 συνελήφθησαν οι Ναΐτες Ιππότες από τον Φίλιππο Δ΄ της Γαλλίας. Δεν ξέρουμε αν εκεί ξεκίνησε το brand, αλλά σίγουρα βοήθησε στο storytelling.
Γιατί όμως ο άνθρωπος θέλει να φοβάται ημερομηνίες;
Short answer, γιατί το χάος μας προκαλεί αλλεργία.
Ο εγκέφαλος είναι μηχανή εύρεσης μοτίβων. Αν κάτι πάει στραβά Παρασκευή και 13, το θυμόμαστε. Αν όλα πάνε τέλεια, το ξεχνάμε.
Το λένε confirmation bias. Το λέω «το μυαλό γράφει σενάρια τρόμου με μικρό budget».
Η δεισιδαιμονία είναι μια προσπάθεια ελέγχου του ανεξέλεγκτου.
Δεν μπορώ να ελέγξω τη μοίρα, αλλά μπορώ να:
-
αποφύγω τη μαύρη γάτα
-
μη σπάσω καθρέφτη
-
πω «χτύπα ξύλο»
Μικρά μαγικά κουμπιά παρηγοριάς.
Knock on wood. Γιατί χτυπάμε ξύλο;
Η πιο πιθανή ρίζα είναι παγανιστική.
Οι αρχαίοι πίστευαν ότι τα δέντρα φιλοξενούν πνεύματα ή θεότητες. Αγγίζοντας ή χτυπώντας ξύλο, καλούσες προστασία.
Με τα χρόνια έγινε μηχανική κίνηση. Ένα μικρό reset button απέναντι στο κακό μάτι της πιθανότητας.
Είναι σχεδόν συγκινητικό. Ο σύγχρονος άνθρωπος με ηλεκτρικό αυτοκίνητο και βιομετρική ταυτοποίηση… χτυπάει το τραπέζι της ΙΚΕΑ για να μην προκαλέσει το σύμπαν με τα λεγόμενά του.
Και γιατί οι Έλληνες… πρωτοτυπούμε;
Γιατί εμείς μπορεί να "δώσαμε τις λέξεις για τον όρο", αλλά δεν φοβόμαστε την Παρασκευή και 13.
Κάνοντας χρήση του γνωστού αντιδραστικού ταμπεραμέντου μας, φοβόμαστε την Τρίτη και 13.
Γιατί;
-
Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης έγινε Τρίτη.
-
Η Τρίτη συνδέθηκε με τον Άρη, θεό του πολέμου.
-
Και το 13 ... για να μη φαινόμαστε εντελώς άκυροι.
Οπότε το συνδυάσαμε και το κάναμε δικό μας.
Cultural remix. 🇬🇷
Είναι σχεδόν ποιητικό. Εκεί που ο δυτικός κόσμος ανησυχεί Παρασκευή, εμείς κοιτάμε την Τρίτη με ύφος «σε ξέρω εσένα».
Τελικά τι είναι το 13;
Το 13 είναι απλώς ένας αριθμός.
Κάποιοι ουρανοξύστες δεν έχουν 13ο όροφο.
Κάποια αεροπλάνα δεν έχουν σειρά 13 και κάποια ξενοδοχεία δεν έχουν δωμάτιο 13 στους ορόφους τους.
Κι όμως, η φυσική δεν αλλάζει επειδή λείπει ένα κουμπί.
Η δεισιδαιμονία δεν είναι απόδειξη αφέλειας. Είναι απόδειξη ανάγκης.
Θέλουμε να πιστεύουμε ότι μπορούμε να συνομιλήσουμε με το άγνωστο. Να το εξευμενίσουμε. Να του κλείσουμε το μάτι.
Κι αν πρέπει να φοβηθούμε κάτι, δεν είναι το 13. Είναι το πόσο εύκολα δίνουμε χαρακτήρα στους αριθμούς και αθωώνουμε τις επιλογές μας.
Comments
Post a Comment